3D Baskı Yüzey İşleme: Baskılarınızı Profesyonelleştirecek 5 Teknik

Harika bir model tasarladınız, saatlerce bastınız. Ancak elinize aldığınızda o kaçınılmaz gerçeği gördünüz: Katman Çizgileri (Layer Lines).

3D yazıcıdan çıkan bir parça, ne kadar kaliteli basılırsa basılsın, yüzeyindeki 0.2mm’lik basamaklar yüzünden “ben prototipim” diye bağırır. Eğer bu parçayı satmak veya profesyonel bir ürün olarak sunmak istiyorsanız, baskı işlemi işin sadece %50’sidir. Kalan %50’si, Yüzey İşleme (Post-Processing) sürecidir.

Bu rehberde, “biraz zımpara yapın geçer” demeyeceğiz. İşe başlamadan önce almanız gereken önlemleri, doğru zımpara sıralamasını (Grit Progression) ve kimyasal teknikleri inceleyeceğiz.

⚠️ İşe Başlamadan Önce: Hazırlık ve Güvenlik

Plastik tozu ve kimyasal buharlar şaka değildir. Yüzey işlemeye başlamadan önce atölyenizde şunların hazır olması gerekir:

1. Solunum Koruması: Zımpara yaparken havaya mikroskobik plastik tozları karışır. Basit bir N95 maske şarttır. Kimyasal (Aseton/Sprey Boya) kullanacaksanız Aktif Karbon Filtreli Maske zorunludur.
2. Gözlük: Fırlayan çapaklardan korunmak için iş gözlüğü takın.
3. Islak Zımpara Ortamı: Plastik tozunu havaya kaldırmamak için zımparayı suyun içinde veya ıslatarak yapmalısınız. Bir kap su hazırlayın.

Yöntem 1: Mekanik Aşındırma (Zımparalama)

Bu yöntem tüm plastik türleri (PLA, PETG, ABS) için geçerlidir ancak tekniği yanlıştırsa plastiği eritirsiniz.

Teknik Sıralama (Grit Progression): Rastgele zımpara yapılmaz. Şu sırayı izlemelisiniz:

1. Kaba Temizlik (120 - 220 Grit): Katman çizgilerini ve destek izlerini silmek için. Kuru zımpara yapın.
2. Ara Düzeltme (320 - 400 Grit): Kaba zımparanın çiziklerini yok etmek için. Islak Zımpara (Wet Sanding) yapın. Zımparayı suya batırın; bu, sürtünme ısısını alır ve PLA’nın eriyip topaklanmasını önler.
3. Yüzey Hazırlığı (600 - 800 Grit): Boya öncesi pürüzsüz mat yüzey için.
4. Parlatma (1500 - 3000 Grit): Sadece boyanmayacak, kendi renginde parlatılacak modeller için.

Yöntem 2: Kimyasal Yumuşatma (Vapor Smoothing)

Zımpara ile saatlerce uğraşmak istemeyenler için en temiz yöntemdir. Ancak her kimyasal her plastiği eritmez.

1. Aseton Buharı (Sadece ABS / ASA):
   • Kapalı bir kabın kenarlarına asetonla ıslatılmış peçeteler koyun.
   • Modeli içine koyun (asla asetonla temas etmesin, sadece buharı).
   • 10-20 dakika sonra yüzey eriyip cam gibi olacaktır.
   • Uyarı: PLA ve PETG asetonla tepkimeye girmez!
2. IPA (İzopropil Alkol) Buharı (Sadece PVB):
   • Polymaker Polysher gibi özel filamentler (PVB), alkol ile tepkimeye girer. Aseton kadar tehlikeli değildir ve sonuç mükemmeldir.

Yöntem 3: Dolgu ve Astarlama (Filler Primer)

Otomotiv sektöründe kullanılan teknik budur. Zımpara ile uğraşmak yerine, katman aralarını boya ile doldurursunuz.

1. Dolgu Astarı (Filler Primer): Standart astardan daha kalındır. Spreyi modele sıkın.
2. Ara Zımpara: Kuruduktan sonra 400 grit zımpara ile astarı neredeyse tamamen silin. Astar sadece katman aralarındaki çukurlarda kalsın.
3. Tekrar: Bu işlemi 2-3 kez yapın. Sonuç: Tek parça, pürüzsüz gri bir heykel.

Yöntem 4: Epoksi Kaplama (XTC-3D)

PLA veya PETG basıyorsanız ve kimyasal kullanamıyorsanız, yüzeyi kaplayarak düzeltirsiniz.

• Epoksi Reçine: İki bileşenli şeffaf epoksiyi karıştırıp fırça ile modele sürün.
• Self-Leveling: Epoksi kendiliğinden yayılarak katman izlerini doldurur. Donduğunda cam gibi sert ve parlak bir kabuk oluşturur.
• Dezavantaj: Çok ince detayları (yüz kırışıklığı, doku vb.) doldurup yok edebilir.

📊 Karşılaştırma Tablosu: Hangi Yöntem Sizin İçin?

✅ Son Karar: Hangi Yöntemi Seçmelisiniz?

Projenizin amacına göre tavsiyelerim şunlardır:

1. Cosplay ve Figür Boyama: Kesinlikle Zımpara + Dolgu Astarı. Detayları korumanın ve boyaya hazırlamanın en iyi yolu budur. Emek ister ama sonuç kusursuzdur.
2. Seri Üretim / Parlak Parçalar: Eğer çok sayıda pürüzsüz parça lazımsa, ABS basın ve Aseton Buharı uygulayın. Zımpara ile uğraşmadan fabrikasyon kalitesi alırsınız.
3. Su Geçirmezlik / Sağlamlık: Vazo veya dış mekan parçası basıyorsanız Epoksi Kaplama yapın. Hem katmanları gizler hem de parçayı zırh gibi korur.

Sonuç: Katmanlara Veda Edin

Yüzey işleme, baskının değerini 10 katına çıkaran bir süreçtir. 50 liralık filamenti 500 liralık bir ürüne dönüştüren şey, o zımpara ve astar katmanlarıdır.

Ürünü tasarladık, bastık, parlattık ve satışa hazır hale getirdik. Peki ya bastığınız model sizin tasarımınız değilse? İnternetten indirdiğiniz bir Iron Man kaskını veya Thingiverse’ten bir vazoyu satabilir misiniz?

Yolculuğun Bir Sonraki Durağı

3D baskı dünyasının en gri ve tehlikeli alanı: Telif Hakları. Creative Commons lisansları ne anlama gelir? Hangi modeller satılabilir, hangileri satılamaz? Başınızın ağrımaması için yasal rehber.